تب و بیماریهای ناشی از کنه
کنهها از جمله آفات خونخوار هستند که میتوانند در هنگام تغذیه از انسان یا حیوان، برخی عوامل بیماریزا را منتقل کنند. بیماریهای منتقله از کنه بسته به نوع کنه، منطقه جغرافیایی و عامل بیماریزا متفاوت هستند و بعضی از آنها میتوانند علائم جدی ایجاد کنند.
کنهها معمولاً در محیطهای طبیعی، مناطق دارای پوشش گیاهی، باغها، حیاطها و محلهایی که حیوانات حضور دارند دیده میشوند. به همین دلیل، کنترل جمعیت کنهها و جلوگیری از تماس مستقیم با آنها اهمیت زیادی دارد.
بیماریهای منتقله از کنه چگونه ایجاد میشوند؟
کنه برای تغذیه، به پوست انسان یا حیوان میچسبد و از خون میزبان تغذیه میکند. در این فرایند، اگر کنه حامل یک عامل بیماریزا باشد، احتمال انتقال آن به میزبان وجود دارد.
نیش بسیاری از کنهها بدون درد است و ممکن است فرد حتی متوجه چسبیدن کنه به پوست خود نشود. برخی گونهها نیز هنگام تغذیه موادی ترشح میکنند که باعث میشود مدت بیشتری به بدن میزبان متصل بمانند.
بنابراین، مشاهده کنه روی بدن انسان یا حیوان خانگی موضوعی است که نباید نادیده گرفته شود. در صورت مشاهده علائم غیرعادی پس از گزش یا تماس با کنه، مراجعه به پزشک ضروری است.
کنهها چه بیماریهایی را منتقل میکنند؟
بسته به گونه کنه و منطقه جغرافیایی، برخی از بیماریها و عفونتهای مرتبط با کنه عبارتاند از:
- بیماری لایم
- تب منقوط کوههای راکی
- ارلیشیوز
- آناپلاسموز
- بابزیوز
- تب کنه کلرادو
- تولارمی
- تب عودکننده منتقله از کنه
- بیماری پواسان
- بیماریهای ناشی از برخی گونههای ریکتزیا
- بیماری بثورات مرتبط با کنه جنوبی (STARI)
- ویروس هارتلند
- فلج ناشی از کنه
همه این بیماریها در تمام مناطق جغرافیایی مشاهده نمیشوند و میزان شیوع آنها نیز متفاوت است.
علائم بیماریهای ناشی از کنه
علائم بیماریهای منتقله از کنه با توجه به نوع عامل بیماریزا متفاوت است. برخی از علائم رایج عبارتاند از:
- تب و لرز
- سردرد
- خستگی
- درد عضلانی
- درد مفاصل
- تهوع یا استفراغ
- کاهش اشتها
- گاهی بثورات پوستی
وجود این علائم بهتنهایی به معنی ابتلا به یک بیماری خاص نیست. اگر پس از گزش کنه یا حضور در محیطهای آلوده، علائم غیرمعمول ایجاد شد، بهتر است برای تشخیص دقیق با پزشک مشورت شود.
بیماری لایم
بیماری لایم یکی از شناختهشدهترین بیماریهای منتقله از کنه است و در برخی مناطق آمریکای شمالی و اروپا شیوع بیشتری دارد. عامل این بیماری نوعی باکتری از جنس Borrelia است که میتواند توسط برخی گونههای کنه منتقل شود.
یکی از علائم شناختهشده بیماری لایم، ایجاد نوعی بثورات پوستی در اطراف محل گزش است؛ با این حال، این علامت در همه افراد دیده نمیشود.
تب، سردرد، خستگی، درد عضلانی و مفصلی نیز میتوانند از علائم این بیماری باشند. تشخیص بیماری لایم باید توسط پزشک و بر اساس علائم، سابقه تماس با کنه و در صورت نیاز آزمایشهای پزشکی انجام شود.
تب منقوط کوههای راکی
تب منقوط کوههای راکی یا RMSF یک بیماری باکتریایی منتقله از کنه است. برخی گونههای کنه میتوانند عامل ایجادکننده این بیماری را منتقل کنند.
علائم ممکن است شامل تب، سردرد، درد عضلانی، تهوع، استفراغ و در برخی افراد بثورات پوستی باشد.
نکته مهم این است که بثورات پوستی در همه افراد مبتلا ظاهر نمیشوند. در صورت بروز تب یا علائم شدید پس از گزش کنه، مراجعه سریع به پزشک اهمیت دارد.
ارلیشیوز
ارلیشیوز نوعی عفونت باکتریایی است که برخی گونههای کنه میتوانند آن را منتقل کنند. علائم معمولاً چند روز تا چند هفته پس از گزش ظاهر میشوند.
تب، سردرد، لرز، درد عضلانی، خستگی، تهوع و گاهی بثورات پوستی از علائم احتمالی هستند.
از آنجا که گزش کنه ممکن است بدون درد باشد، بسیاری از افراد ممکن است حتی متوجه گزش نشده باشند.
بابزیوز
بابزیوز بیماریای است که عامل آن انگلهای میکروسکوپی هستند و برخی کنهها میتوانند آن را منتقل کنند. این انگلها گلبولهای قرمز خون را تحت تأثیر قرار میدهند.
تب، لرز، تعریق، سردرد، درد بدن، خستگی و کاهش اشتها از علائم احتمالی بابزیوز هستند. در برخی افراد، بهویژه افراد دارای شرایط خاص، بیماری میتواند شدیدتر باشد.
تب عودکننده منتقله از کنه
تب عودکننده منتقله از کنه یک عفونت باکتریایی است که میتواند باعث دورههای تکرارشونده تب شود.
از علائم احتمالی این بیماری میتوان به تب، سردرد، درد عضلانی و مفصلی و تهوع اشاره کرد.
برخی گونههای کنه نرم، بهویژه در محیطهایی که جوندگان حضور دارند، میتوانند عامل این بیماری را منتقل کنند.
تب کنه کلرادو
تب کنه کلرادو یک بیماری ویروسی است که توسط برخی کنهها منتقل میشود و بیشتر در مناطق کوهستانی خاصی از آمریکای شمالی دیده شده است.
تب، لرز، سردرد، خستگی و درد عضلانی از علائم احتمالی این بیماری هستند. در موارد نادر، انتقال ویروس از طریق خون نیز گزارش شده است.
آناپلاسموز
آناپلاسموز یک عفونت باکتریایی است که توسط برخی گونههای کنه منتقل میشود. علائم آن معمولاً شامل تب، سردرد، لرز و درد عضلانی است.
در بعضی افراد ممکن است علائمی مانند سرفه، تهوع یا گیجی نیز مشاهده شود. بثورات پوستی در این بیماری کمتر شایع است.
تولارمی
تولارمی یک بیماری عفونی است که میتواند از راههای مختلف، از جمله گزش برخی کنهها، به انسان منتقل شود.
تب، زخم پوستی در محل گزش و تورم غدد لنفاوی از علائم احتمالی تولارمی منتقله از کنه هستند. تماس با حیوان آلوده یا سایر منابع آلوده نیز میتواند از راههای انتقال این بیماری باشد.
بیماری پواسان
بیماری پواسان یک بیماری ویروسی نادر است که برخی گونههای کنه میتوانند آن را منتقل کنند.
در موارد علامتدار، تب، سردرد، استفراغ، ضعف و درگیریهای عصبی از علائم احتمالی هستند. در صورت بروز علائم عصبی پس از تماس با کنه، دریافت مراقبت پزشکی فوری اهمیت دارد.
بیماری بثورات مرتبط با کنه جنوبی (STARI)
STARI نوعی بثورات پوستی است که پس از گزش برخی کنهها، بهویژه کنه ستاره تنها، گزارش شده است.
این بثورات ممکن است ظاهری شبیه بثورات اولیه بیماری لایم داشته باشند و با علائمی مانند خستگی، سردرد، تب یا درد عضلانی همراه شوند.
از آنجا که ظاهر بثورات پوستی میتواند در بیماریهای مختلف مشابه باشد، تشخیص علت آن باید توسط متخصص پزشکی انجام شود.
ویروس هارتلند
ویروس هارتلند یک بیماری ویروسی نادر است که با برخی گونههای کنه ارتباط دارد.
تب، سردرد، درد عضلانی، خستگی، کاهش اشتها، تهوع و اسهال از علائم گزارششده این عفونت هستند.
ریکتزیا و بیماریهای مرتبط با آن
برخی گونههای کنه میتوانند باکتریهای خانواده ریکتزیا را منتقل کنند. عفونتهای ناشی از این باکتریها ممکن است با تب، سردرد، خستگی و گاهی بثورات پوستی همراه باشند.
نوع بیماری، علائم و شدت آن به گونه باکتری و شرایط فرد مبتلا بستگی دارد.
بورلیا میاموتوی
Borrelia miyamotoi نوعی باکتری است که توسط برخی از همان گونههای کنهای که در انتقال بیماری لایم نقش دارند، منتقل میشود.
این عفونت میتواند علائمی مانند تب، لرز، سردرد و خستگی ایجاد کند و در برخی موارد به صورت دورههای تکرارشونده تب ظاهر شود.
آلرژی به گوشت قرمز و ارتباط آن با کنه
برخی گزشهای کنه، بهویژه گزش کنه ستاره تنها، با ایجاد حساسیت به مادهای به نام آلفا-گال مرتبط دانسته شدهاند.
این حساسیت میتواند در برخی افراد پس از مصرف گوشت پستانداران باعث بروز واکنشهای آلرژیک شود. علائم ممکن است شامل کهیر، تورم، مشکلات گوارشی و در موارد شدید واکنش آنافیلاکسی باشد.
هرگونه واکنش شدید آلرژیک، بهویژه مشکل در تنفس یا افت فشار خون، نیازمند دریافت فوری خدمات پزشکی است.
فلج ناشی از کنه
در موارد نادر، برخی گونههای کنه میتوانند هنگام تغذیه ماده سمی ترشح کنند که ممکن است باعث بروز فلج موقت شود.
این وضعیت با علائم عصبی شروع میشود و در صورت پیشرفت میتواند جدی باشد. برداشتن کنه و دریافت مراقبت پزشکی در چنین شرایطی اهمیت دارد.
چگونه خطر تماس با کنه را کاهش دهیم؟
برای کاهش احتمال تماس با کنهها میتوان چند اقدام ساده انجام داد:
- هنگام حضور در مناطق دارای پوشش گیاهی، لباس مناسب و پوشیده بپوشید.
- پس از بازگشت از طبیعت، لباس و وسایل همراه خود را بررسی کنید.
- پوست بدن، بهویژه قسمتهایی مانند پشت زانو، کشاله ران، زیر بغل و اطراف کمر را بررسی کنید.
- حیوانات خانگی را پس از حضور در فضای باز از نظر وجود کنه بررسی کنید.
- محیط اطراف محل زندگی را تا حد امکان تمیز و عاری از پوشش گیاهی انبوه نگه دارید.
- در صورت مشاهده تعداد زیاد کنه در محیط، برای شناسایی منبع آلودگی و کنترل آن از متخصصان مبارزه با آفات کمک بگیرید.
کنترل کنه در محیط زندگی
وجود کنه در خانه، حیاط، باغ یا محل نگهداری حیوانات میتواند نشانه وجود یک منبع آلودگی در محیط باشد. کنترل مؤثر کنه فقط با از بین بردن کنههای قابل مشاهده انجام نمیشود؛ بلکه باید محل تجمع، مسیر ورود و شرایطی که باعث افزایش جمعیت آنها شده است نیز بررسی شود.
در صورتی که آلودگی گسترده باشد یا کنهها بهطور مکرر در محیط مشاهده شوند، استفاده از خدمات تخصصی سمپاشی و کنترل آفات میتواند به شناسایی و مدیریت بهتر آلودگی کمک کند.
کیمیای محیط با ارائه خدمات تخصصی کنترل آفات، میتواند وضعیت محیط را بررسی کرده و متناسب با نوع آفت و شرایط محل، روش مناسب کنترل را پیشنهاد دهد.
نکته مهم
این مطلب صرفاً برای افزایش آگاهی درباره کنهها و بیماریهای مرتبط با آنها تهیه شده است و جایگزین تشخیص یا درمان پزشکی نیست. در صورت بروز علائم پس از گزش کنه یا مشاهده علائم شدید، با پزشک یا مرکز درمانی مراجعه کنید.
اطلاعیه حقوق محتوای این مطلب
این مقاله با صرف زمان و تلاش برای ترجمه، بازنویسی، ویرایش و تهیه محتوای تخصصی توسط شرکت کیمیای محیط تهیه شده است. استفاده، بازنشر یا کپی تمام یا بخشی از این مطلب بدون ذکر نام و درج لینک به منبع اصلی (شرکت کیمیای محیط) مجاز نیست.
هرگونه کپیبرداری یا بازنشر بدون ذکر منبع، بهعنوان نقض حقوق محتوایی تلقی شده و حق پیگیری موضوع از طریق مراجع ذیصلاح برای شرکت کیمیای محیط محفوظ است.
- بیماری های مرتبط با کنه
- علائم بیماری ناشی از کنه
- بیماری های کنه ای
- گزش کنه و بیماری
- عوارض گزش کنه
- خطرات گزش کنه
- بیماری های قابل انتقال توسط کنه
- کنه ناقل بیماری
